Flanş Nedir?

Flanş, boru sistemlerini, vanaları, pompaları, tankları ve çeşitli endüstriyel ekipmanları birbirine güvenli ve sızdırmaz şekilde bağlamak amacıyla kullanılan mekanik bağlantı elemanıdır. Cıvata, somun ve conta ile birlikte çalışan flanşlar, gerektiğinde sökülüp yeniden monte edilebildiği için kaynaklı sabit bağlantılara göre bakım ve onarım açısından önemli avantaj sağlar.

Endüstriyel tesislerde kullanılan boru hatlarının büyük bölümü tamamen kaynaklı değildir. Özellikle bakım gerektiren ekipmanlarda sökülebilir bağlantı ihtiyacı bulunduğundan flanş sistemleri tercih edilir. Bu sayede vana değişimi, pompa bakımı veya hat revizyonu gibi işlemler boru hattını kesmeden gerçekleştirilebilir.

Flanşlar yalnızca bağlantı elemanı değildir; aynı zamanda sistemin çalışma basıncına, sıcaklığına ve akışkanın özelliklerine uygun olarak seçilen kritik mühendislik bileşenleridir. Yanlış seçilen bir flanş, sızıntı, basınç kaybı veya ciddi iş güvenliği risklerine neden olabilir.

Kısacası, flanş; güvenli, sökülebilir ve yüksek dayanımlı boru bağlantısı sağlayan standartlaştırılmış bir bağlantı elemanıdır.

Flanş Ne İşe Yarar?

Flanşların temel amacı iki ekipmanı güvenli şekilde birbirine bağlamaktır. Bunun yanında birçok önemli görevi vardır.

İlginizi Çekebilir

Sinerjik Kaynak Nedir? Kaynak Ayarları Nasıl Yapılır?

22 Temmuz 2026

1

Kaynakta Olmazsa Olmaz Belge: WPS Nedir, Nasıl Hazırlanır?

29 Temmuz 2026

1

Kaynak Nedir? Çeşitleri Nelerdir? Nasıl Yapılır?

9 Haziran 2026

Flanşların başlıca görevleri şunlardır:

• Boru hatlarını birleştirmek
• Vanaların montajını kolaylaştırmak
• Pompaların sökülüp takılmasını sağlamak
• Bakım süreçlerini hızlandırmak
• Conta sayesinde sızdırmazlık oluşturmak
• Yüksek basınca dayanıklı bağlantılar oluşturmak
• Farklı ekipmanların standart ölçülerle bağlanmasını sağlamak

Özellikle büyük sanayi tesislerinde bakım sürelerini azaltması nedeniyle flanşlı sistemler vazgeçilmezdir.

Flanşın Çalışma Prensibi

Bir flanş bağlantısı dört ana parçadan oluşur.

• Flanş
• Conta (Gasket)
• Civata
• Somun

İki flanş yüzeyi arasına uygun conta yerleştirilir. Daha sonra civatalar belirli bir tork değeriyle sıkılır. Civataların oluşturduğu baskı sayesinde conta ezilir ve sızdırmazlık sağlanır.

Bu sistem sayesinde hem yüksek basınca dayanıklı hem de gerektiğinde kolayca sökülebilen bağlantılar elde edilir.

Flanş Nerelerde Kullanılır?

Flanş kullanılan sektörlerin sayısı oldukça fazladır. Basınçlı akışkan bulunan hemen hemen her tesiste flanş bağlantıları görmek mümkündür.

Başlıca kullanım alanları:

Petrol ve Doğalgaz Tesisleri

Ham petrol, doğalgaz ve rafine ürünlerin taşındığı yüksek basınçlı hatlarda en yaygın bağlantı elemanıdır.

Rafineriler

Kimyasal maddelerin güvenli taşınabilmesi için farklı basınç sınıflarındaki flanşlar tercih edilir.

Kimya Endüstrisi

Asit, solvent ve korozif sıvılar taşınırken paslanmaz veya özel alaşımlı flanşlar kullanılır.

Enerji Santralleri

Buhar hatları, yüksek sıcaklık boruları ve kazan sistemlerinde yüksek basınca dayanıklı flanşlar görev yapar.

Tersaneler

Gemi borulama sistemlerinde;

• Yakıt hatları
• Deniz suyu hatları
• Yangın tesisatı
• Soğutma sistemleri

gibi birçok noktada flanş bağlantıları bulunur.

Gıda Endüstrisi

Paslanmaz çelik flanşlar;

• Süt tesisleri
• İçecek üretimi
• Gıda işleme fabrikaları

gibi hijyen gerektiren alanlarda kullanılır.

İlaç Sanayi

Hijyenik üretim yapılan proses hatlarında sökülebilir bağlantılar için tercih edilir.

HVAC Sistemleri

Isıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinde büyük çaplı boru bağlantılarında kullanılır.

Su Arıtma Tesisleri

Temiz su ve atık su tesislerinde pompa bağlantılarının büyük kısmı flanşlıdır.

Yangın Tesisatları

Sprinkler sistemleri ve yangın pompalarının montajında flanş bağlantıları yaygın olarak kullanılmaktadır.

Flanş Kullanmanın Avantajları

Flanş sistemleri yalnızca bağlantı kolaylığı sağlamaz, aynı zamanda bakım maliyetlerini de önemli ölçüde azaltır.

Başlıca avantajları:

• Kolay montaj
• Hızlı sökme ve takma
• Düşük bakım süresi
• Yüksek basınca dayanım
• Güvenli conta sistemi
• Uluslararası standartlara uygun üretim
• Farklı ekipmanlarla uyumluluk
• Uzun kullanım ömrü

Bu özellikleri sayesinde dünya genelinde milyonlarca kilometrelik boru hattında tercih edilmektedir.

Flanş Kullanmanın Dezavantajları

Her bağlantı sisteminde olduğu gibi flanşların da bazı dezavantajları bulunmaktadır.

Bunlar arasında;

• Kaynaklı bağlantıya göre daha maliyetli olması
• Civataların belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerekliliği
• Conta ömrünün sınırlı olması
• Yanlış tork uygulamalarında kaçak riski
• Büyük çaplarda yüksek ağırlık

sayılabilir.

Ancak doğru montaj ve düzenli bakım ile bu dezavantajların büyük bölümü kontrol altına alınabilir.

Flanş Çeşitleri Nelerdir?

Endüstride farklı kullanım amaçlarına uygun çok sayıda flanş tipi geliştirilmiştir. Her flanş tipi, basınç seviyesi, sıcaklık, bakım ihtiyacı ve kaynak yöntemi gibi kriterlere göre seçilir.

En yaygın flanş çeşitleri şunlardır:

• Weld Neck (WN) Flanş
• Slip On (SO) Flanş
• Blind (BL) Flanş
• Socket Weld (SW) Flanş
• Threaded (TH) Flanş
• Lap Joint (LJ) Flanş
• Orifice Flanş
• Spectacle Blind Flanş

Aşağıda bu flanş tiplerinin temel özellikleri yer almaktadır.

Weld Neck (WN) Flanş Nedir?

Weld Neck flanş, konik boyun yapısına sahip ve boruya alın kaynağı (Butt Weld) ile bağlanan flanş tipidir.

Yüksek basınç ve yüksek sıcaklık altında çalışan sistemlerde en güvenilir flanş çeşitlerinden biri olarak kabul edilir.

Başlıca kullanım alanları:

• Rafineriler
• Doğalgaz hatları
• Petrokimya tesisleri
• Buhar hatları
• Enerji santralleri

Boyun kısmının konik yapısı sayesinde gerilmeler boruya dengeli şekilde aktarılır ve çatlama riski azalır.

Slip On (SO) Flanş Nedir?

Slip On (SO) Flanş, borunun dış yüzeyine geçirilerek monte edilen ve hem iç hem de dış taraftan kaynak yapılan flanş tipidir. Kaynak işleminin kolay uygulanabilmesi ve ekonomik olması nedeniyle birçok endüstriyel tesiste tercih edilir.

Weld Neck flanşa göre üretim maliyeti daha düşüktür. Ancak yüksek basınç ve yüksek sıcaklık altında çalışan kritik hatlarda aynı dayanımı sağlamaz.

Avantajları

• Montajı kolaydır.
• İşçilik maliyeti düşüktür.
• Küçük ve orta basınçlı sistemlerde ekonomik çözümdür.
• Boru hizalaması daha kolay yapılabilir.

Dezavantajları

• Yüksek titreşimli hatlarda önerilmez.
• Basınç dayanımı Weld Neck flanşa göre daha düşüktür.
• Çift taraflı kaynak gerektirir.

Kullanım Alanları

• Su tesisatları
• Yangın hatları
• Düşük ve orta basınçlı proses boruları
• HVAC sistemleri
• Endüstriyel yardımcı tesisatlar

Blind (BL) Flanş Nedir?

Blind Flanş (Kör Flanş), herhangi bir boru geçişi bulunmayan ve boru hattını tamamen kapatmak amacıyla kullanılan flanş tipidir.

Sistemin ileride genişletilmesi planlanan noktalarında veya bakım sırasında hatların güvenli şekilde izole edilmesi için kullanılır.

Avantajları

• Çok yüksek basınca dayanabilir.
• Hat sonlarını güvenli şekilde kapatır.
• Bakım sırasında sistemin izole edilmesini sağlar.
• Test işlemlerinde tercih edilir.

Kullanım Alanları

• Basınç testleri
• Hidrostatik testler
• Tank bağlantıları
• Vana çıkışları
• Geçici hat kapatmaları

Socket Weld (SW) Flanş Nedir?

Socket Weld flanş, küçük çaplı borular için geliştirilmiş bir bağlantı tipidir. Boru, flanşın yuvasına oturtulur ve yalnızca dış taraftan kaynak yapılır.

Bu yöntem özellikle yüksek basınçlı ancak küçük çaplı hatlarda tercih edilir.

Kullanıldığı Yerler

• Hidrolik sistemler
• Buhar hatları
• Enstrümantasyon tesisatları
• Kimya tesisleri

Threaded (TH) Flanş Nedir?

Threaded veya dişli flanş, kaynak gerektirmeden boruya vidalanarak monte edilen flanş tipidir.

Kaynak yapılmasının riskli olduğu patlayıcı ortamlarda veya küçük çaplı tesisatlarda tercih edilir.

Avantajları

• Kaynak gerektirmez.
• Montaj süresi kısadır.
• Demontajı kolaydır.

Dezavantajları

• Çok yüksek basınçlarda tercih edilmez.
• Büyük çaplı borular için uygun değildir.

Lap Joint (LJ) Flanş Nedir?

Lap Joint flanş, Stub End adı verilen özel bir parça ile birlikte kullanılan serbest dönebilen flanş tipidir.

Montaj sırasında civata deliklerinin kolay hizalanmasını sağlar.

Kullanım Alanları

• Paslanmaz tesisatlar
• Gıda sanayi
• Kimya tesisleri
• Sık bakım gerektiren sistemler

Flanş Kodları ve Anlamları

Endüstride flanş tipleri genellikle kısa kodlarla ifade edilir. Bu kodları bilmek, teknik resimleri okumak ve doğru ürün seçimi yapmak açısından önemlidir.

Bu kodlar teknik resimlerde, satın alma listelerinde ve proje dokümanlarında standart olarak kullanılmaktadır.

RF ve FF Flanş Arasındaki Fark Nedir?

En çok karıştırılan flanş yüzey tiplerinden ikisi Raised Face (RF) ve Flat Face (FF) modelleridir.

Raised Face (RF)

RF flanşlarda conta yüzeyi belirli bir yükseklikte işlenmiştir.

Bu yapı;

• Daha yüksek sızdırmazlık sağlar.
• Daha yüksek basınçlarda kullanılabilir.
• Spiral Wound conta kullanımına uygundur.

Flat Face (FF)

Flat Face flanşlarda yüzey tamamen düzdür.

Genellikle;

• Düşük basınçlı tesisatlar
• Dökme demir ekipmanlar
• Su tesisatları

için tercih edilir.

RF ve FF Karşılaştırması

ANSI ve DIN Flanş Arasındaki Fark

Dünya genelinde iki ana flanş standardı kullanılmaktadır.

ANSI / ASME

Amerikan standardıdır.

Basınç sınıfları;

• Class 150
• Class 300
• Class 600
• Class 900
• Class 1500
• Class 2500

şeklinde ifade edilir.

DIN / EN

Avrupa standardıdır.

Basınç sınıfları ise;

• PN6
• PN10
• PN16
• PN25
• PN40
• PN63
• PN100
• PN160

olarak belirtilir.

ANSI ve DIN Karşılaştırması

Aynı nominal çapa (DN/NPS) sahip olsalar bile ANSI ve DIN flanşların cıvata delik çapları, delik sayıları ve merkez çapları farklı olabilir. Bu nedenle birbirlerinin yerine doğrudan kullanılamazlar.

EN 1092-1 Standardı Nedir?

Türkiye ve Avrupa’da en yaygın kullanılan flanş standardı EN 1092-1 standardıdır.

Bu standart;

• Ölçüleri
• Basınç sınıflarını
• Delik çaplarını
• Civata ölçülerini
• Yüzey tiplerini
• Üretim toleranslarını

belirler.

EN 1092-1 standardına uygun üretilen flanşlar farklı üreticiler arasında uyumluluk sağlar ve proje uygulamalarında standartlaşmayı mümkün kılar.

EN 1092-1’de Yaygın Flanş Tipleri

• Type 01 – Düz Flanş
• Type 02 – Gevşek Flanş
• Type 05 – Kör Flanş
• Type 11 – Boyunlu (Weld Neck) Flanş
• Type 12 – Geçme (Slip On) Flanş
• Type 13 – Dişli Flanş

Bu tip numaraları özellikle satın alma dokümanlarında ve teknik şartnamelerde sıkça kullanılır.

Flanş Ölçüleri Nedir?

Flanş ölçüleri; borunun nominal çapı (DN), dış çapı, civata delik sayısı, civata çapı, civata merkez çapı (PCD) ve flanş kalınlığı gibi teknik değerlerden oluşur.

Bu ölçüler uluslararası standartlara göre belirlenir ve farklı üreticiler arasında uyumluluğun korunmasını sağlar.

Bir flanş seçerken yalnızca çapına bakmak yeterli değildir. Aynı nominal çapa sahip iki flanşın basınç sınıfı farklıysa ölçüleri de değişebilir.

Flanş Ölçülerinde Kullanılan Terimler

Bu değerler EN 1092-1 veya ASME B16.5 gibi standartlarda ayrıntılı olarak tanımlanmıştır.

DN Nedir?

DN (Diameter Nominal), borunun yaklaşık iç çapını ifade eden nominal ölçü sistemidir.

Örneğin;

• DN15
• DN20
• DN25
• DN40
• DN50
• DN80
• DN100
• DN150
• DN200

şeklinde devam eder.

DN değeri büyüdükçe hem flanş çapı hem de civata sayısı artar.

En Çok Kullanılan Flanş Ölçüleri

PN Nedir?

PN (Pressure Nominal) flanşın çalışma basınç sınıfını ifade eder.

En yaygın PN sınıfları:

• PN6
• PN10
• PN16
• PN25
• PN40
• PN63
• PN100
• PN160

PN değeri yükseldikçe;

• Flanş kalınlığı artar.
• Civata çapları büyür.
• Civata sayısı artabilir.
• Basınç dayanımı yükselir.

PN16 Flanş Ölçüleri

PN16, Türkiye’de en çok kullanılan flanş basınç sınıflarından biridir.

Özellikle;

• Su tesisatları
• Yangın sistemleri
• Basınçlı hava tesisatları
• Endüstriyel prosesler

için tercih edilmektedir.

Örnek PN16 Ölçü Tablosu

Kesin ölçüler üretim standardına ve revizyona göre doğrulanmalıdır.

PN40 Flanş Ölçüleri

PN40 flanşlar yüksek basınçlı sistemlerde tercih edilir.

Kullanım alanları:

• Rafineriler
• Buhar tesisleri
• Petrol boru hatları
• Doğalgaz sistemleri
• Kimya tesisleri

Örnek PN40 Ölçü Tablosu

PN40 flanşlar, PN16’ya göre daha kalın gövdeye ve daha yüksek mekanik dayanımlara sahiptir.

DN100 Flanş Ölçüleri

Google’da en çok aranan ölçülerden biri DN100 flanş ölçüleridir.

DN100 flanşlar;

• Pompa bağlantıları
• Yangın pompaları
• Soğutma suyu hatları
• Kimya tesisleri
• Çelik konstrüksiyon projeleri

gibi birçok alanda kullanılmaktadır.

DN100 PN16 Örnek Değerleri

Class 150 Flanş Ölçüleri

Amerikan standartlarında en yaygın kullanılan basınç sınıfı Class 150‘dir.

Genellikle;

• Petrol
• Gaz
• LNG
• Petrokimya
• Offshore projeleri

gibi alanlarda tercih edilir.

Class 150 Yaygın Ölçüler

Class sistemi ile PN sistemi doğrudan birbirine eşdeğer değildir. Projede belirtilen standarda uygun flanş kullanılmalıdır.

Flanş Civata Ölçüleri

Flanş bağlantısının güvenliği yalnızca flanş seçimine değil, kullanılan civataların doğru ölçü ve kalite sınıfında olmasına da bağlıdır.

En yaygın civata ölçüleri:

Civata seçilirken yalnızca çap değil;

• Malzeme sınıfı
• Dayanım sınıfı (8.8, 10.9 vb.)
• Korozyon direnci
• Tork değeri

de dikkate alınmalıdır.

Flanş Ölçüsü Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Yanlış ölçü seçimi; sızıntı, montaj uyumsuzluğu ve güvenlik risklerine yol açabilir.

Doğru seçim için şu kriterler değerlendirilmelidir:

• Boru çapı (DN/NPS)
• Çalışma basıncı (PN veya Class)
• Çalışma sıcaklığı
• Akışkanın kimyasal özellikleri
• Flanş standardı (EN, ASME vb.)
• Yüzey tipi (RF, FF, RTJ)
• Conta tipi
• Civata kalite sınıfı

Tüm bu parametreler birlikte değerlendirildiğinde sistemin uzun ömürlü ve güvenli çalışması sağlanır.

Flanş Kaynağı Nasıl Yapılır?

Flanş kaynağı; boru ile flanşın eksen kaçıklığı oluşturmadan, uygun kaynak yöntemi ve doğru parametrelerle birleştirilmesi işlemidir. Özellikle basınçlı hatlarda yapılan flanş kaynaklarında kalite, yalnızca kaynak dikişinin görünümüyle değil; nüfuziyet, hizalama ve sızdırmazlık performansıyla değerlendirilir.

Yanlış yapılan bir flanş kaynağı, montaj sırasında civataların hizalanmamasına, conta yüzeyinin bozulmasına ve sistemde kaçak oluşmasına neden olabilir.

Flanş Kaynağı Öncesi Hazırlık

Kaliteli bir kaynak işlemi için aşağıdaki kontroller mutlaka yapılmalıdır.

• Flanş standardının doğrulanması
• Boru çapının kontrol edilmesi
• Kaynak ağzının hazırlanması
• Yağ, pas ve boya temizliği
• Punta kaynaklarının dengeli atılması
• Flanş yüzeyinin zarar görmemesi için koruma uygulanması
• Eksen kaçıklığının mastarla kontrol edilmesi

Kaynak öncesinde yapılan bu hazırlıklar, sonradan oluşabilecek hataların büyük bölümünü önler.

Flanş Kaynağında Kullanılan Kaynak Yöntemleri

TIG (GTAW) Kaynağı

Paslanmaz çelik, gıda tesisleri, ilaç sanayi ve yüksek kalite gerektiren uygulamalarda en çok tercih edilen yöntemdir.

Avantajları

• Temiz kaynak dikişi
• Düşük sıçrama
• Yüksek nüfuziyet kontrolü
• Estetik görünüm
• İnce cidarlı borular için ideal

MIG / MAG Kaynağı

Karbon çeliği boru sistemlerinde üretim hızının önemli olduğu projelerde tercih edilir.

Avantajları:

• Hızlı üretim
• Düşük işçilik süresi
• Seri imalat için uygun

Elektrot (SMAW) Kaynağı

Saha montajlarında en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir.

Özellikle;

• Şantiyeler
• Tersaneler
• Çelik konstrüksiyon projeleri
• Boru montajları

gibi alanlarda tercih edilmektedir.

Tozaltı Kaynağı (SAW)

Büyük çaplı boru imalatlarında ve otomatik üretim hatlarında kullanılır.

Flanş Kaynağında Yapılan En Yaygın Hatalar

Kaynak kalitesini düşüren en önemli nedenler aşağıdaki hatalardır.

1. Eksen Kaçıklığı

Flanş ile borunun aynı merkezde olmaması, montaj sırasında civata deliklerinin hizalanmasını zorlaştırır.

2. Eksik Nüfuziyet

Kaynağın kök bölgesine yeterince işlemediği durumlarda dayanım azalır ve basınç altında kaçak oluşabilir.

3. Aşırı Isı Girdisi

Yüksek amper kullanımı flanşın deformasyonuna ve conta yüzeyinin bozulmasına neden olabilir.

4. Gözenek (Porozite)

Yetersiz gaz koruması, kirli yüzey veya nemli sarf malzemeleri gözenek oluşumuna yol açabilir.

5. Alt Kesme (Undercut)

Yanlış kaynak tekniği nedeniyle ana metal kenarında oyuk oluşur ve mukavemet düşer.

6. Çatlak Oluşumu

Yanlış dolgu metali, hızlı soğuma veya yüksek gerilmeler kaynak çatlaklarına neden olabilir.

Flanş Malzemeleri

Flanşlar kullanılacak akışkanın özelliklerine, çalışma sıcaklığına ve basınç değerine göre farklı malzemelerden üretilir.

En yaygın flanş malzemeleri şunlardır:

Malzeme seçimi yapılırken yalnızca mekanik dayanım değil, korozyon direnci ve çalışma ortamı da dikkate alınmalıdır.

Doğru Flanş Nasıl Seçilir?

Flanş seçiminde aşağıdaki kriterler birlikte değerlendirilmelidir:

• Boru çapı (DN veya NPS)
• Basınç sınıfı (PN veya Class)
• Çalışma sıcaklığı
• Akışkan türü
• Kullanılacak conta tipi
• Flanş yüzeyi (RF, FF veya RTJ)
• Malzeme kalitesi
• Kaynak yöntemi
• Uluslararası standart uygunluğu

Yanlış seçilen bir flanş, sistem performansını düşürebileceği gibi ciddi iş güvenliği riskleri de oluşturabilir.

Uzman Tavsiyeleri

Flanşlı bağlantılarda uzun ömürlü ve güvenli kullanım için şu önerilere dikkat edilmelidir:

• Cıvatalar çapraz sıra ile sıkılmalıdır.
• Tork anahtarı kullanılmalıdır.
• Conta her sökümde yenisiyle değiştirilmelidir.
• Flanş yüzeyleri çizilmemelidir.
• Kaynak sonrası eksen kaçıklığı kontrol edilmelidir.
• Korozyona karşı uygun malzeme seçilmelidir.
• Standart dışı flanşlar aynı hatta birlikte kullanılmamalıdır.

Flanşlar; boru sistemlerinin güvenli, sızdırmaz ve sökülebilir şekilde birleştirilmesini sağlayan en önemli makine elemanlarından biridir. Weld Neck, Slip On, Blind, Socket Weld ve Threaded gibi farklı flanş tipleri; kullanım alanına, basınç değerine ve çalışma koşullarına göre seçilir. Doğru standartta (EN 1092-1 veya ASME B16.5), doğru basınç sınıfında (PN veya Class) ve uygun malzemeden üretilmiş bir flanş kullanılması, sistem güvenliği ve uzun ömür açısından kritik öneme sahiptir.

Flanş seçimi kadar montajı ve kaynak işlemi de dikkat gerektirir. Uygun kaynak yöntemi, doğru hizalama ve kontrollü sıkma torku sayesinde sızdırmaz ve güvenilir bağlantılar elde edilir. Bu nedenle flanşlı sistemlerde mühendislik standartlarına uygun çalışmak, hem işletme güvenliği hem de bakım maliyetlerinin azaltılması açısından büyük önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Yazılar

• Kaynak Sembolleri ve Anlamları
• WPS Nedir? Nasıl Hazırlanır?
• PQR Nedir?
• Paslanmaz Çelik TIG Kaynağı Ayarları
• Gazaltı Kaynağı Nasıl Yapılır?
• Tungsten Elektrot Renkleri ve Anlamları
• Kaynakta Hidrojen Çatlağı Nasıl Önlenir?
• Kaynakta Ferrit Ölçümü Nedir?