Shop primer nedir?
Shop primer çelik ve bazı çelik alaşımları işlerinde, kaynaklı imalatın çoğu işinde sıklıkla kullanılan bir terimdir. Fakat bunu atölye astarı, antipas, boya koruma, astar olarak duymamız “shop primere’’ göre çok daha sıktır. Paslanmayı yavaşlatmak için kullanılan bir yöntemdir genelliklede etkilidir. Nakliye sırasında, stoklamada paslanmayı yavaşlatmak için kullanılan bir yöntemdir. Yani bir nevi en son boya işlemine kadar malzemeyi daha rahat koruyabilmek için yapılan bir işlemdir. Shop primer asıl boya yerine kullanılmamalıdır.
Shop primer (Astar) üzerine kaynak yapılır mı?
Bu her ne kadar tartışmaya açık bir konu gibi görünse bile bunun cevabı aslında tektir. Birkaç kez tecrübe edindikten sonra çalışma sahalarında bunun mücadelesini birçok kez verdim, shop primerin üzerine temizlemeden kaynak yapılmaması için çok çaba gösterdim.
YANLIŞ HERKES YAPIYOR OLSA DAHİ YANLIŞTIR, DOĞRU KİMSE YAPMIYOR OLSA BİLE DOĞRUDUR.
Shop primer in üzerine yüzeyi temizlemeden, hesapsız bir şekilde gelişi güzel kaynak yapılmamalıdır. Shop primer in üzerinde kaynak yapmak birçok riski beraberinde getirip ileride birçok tehlikeli sorun ile karşılaşılmasında öncülük edebilir.
Sahadaki Hatalı Uygulamalar ve Temizlik Yanılgısı
Çalışma sahalarında sıklıkla karşılaşılan bu durum için genellikle şu şekilde uygulamalar yapılabiliyor;
Kaynak yapmadan önce ince bir kök atıp o bölgeyi yakmaya çalışmak ( çalışanlar arasında sıçan kuyruğu olarak da adlandırılabilir.)
Eğer malzeme inceyse bu punta punta olarakta uygulanabiliyor.
Yani yapılmaya çalışılan şey yöntemleri değiştirerek yapılmaya çalışılsa dahi sonuç olarak, nihayete varacak olursak yapmaya çalıştığımız şey “shop primer’’ dan yüzeyi arındırmak, temizlemek.
Her ne kadar bu şekilde bir temizlik sağlanmaya çalışılsa bile bunun kesinlikle bir çözüm yolu olmadığını sizinle paylaşmak istiyorum. Bunun bir çözüm olmadığı gibi oluşabilecek hataları görünmez hale getirerek sorunu bambaşka bir boyuta da taşıyabilir.
Hatalı Kaynak Üzerine İşlem Yapmanın Riskleri
Hatalı bir kaynaklı birleşimin üzerine hatayı tamamen ortadan kaldırıp, yüzeyi temiz bir hale getirmeden tekrar bir kaynak yapmaya çalışmak çok da sağlıklı bir işlem değildir, yapılmasını da kesinlikle önermem, yapılmamasını sürekli olarak her yerde vurgularım, kaynaklı birleşimin altında olan bir hata alttan sorun çıkarmaya başlarsa en üst pasolara, seviyelere gelir ve o durumdan sonrada yapının bütünlüğü büyük ölçüde tehlikeye girer, bu tehlikeye müdahale edilmezse insan hayatına, yahut insanların hayatlarına mal olabilir. Bu ve benzeri sorunlar daha önceden birçok kez karşılaşmış olduğumuz yırtılma, kopma gibi durumların ana etkenlerinden bir kaçı. Bu konu kesinlikle göründüğü gibi basit bir konu değildir! Maliyeti çok büyük zararlara, can kayıplarına yol açabilecek bir durum.
Karşılaşılan Temel Sorunlar: Kurtçuk ve Porozite
Shop primerin üzerine kaynak yapmaya çalışıldığında genellikle karşılaşabileceğimiz sorunlar arasında ; kurtçuk, porozite gibi sorunlar oluyor ve bunların sonucunda yaşanabilecek olan diğer büyük sorunlar sırası ile geliyor ve bu sorunlar çözülmezse tehlike katlanarak büyüyor. Bu sorunların bazılarını gözümüz ile görebiliyorken bazılarını ise maalesef ki gözümüz ile göremiyoruz. Lakin biz gözümüz ile göremiyoruz diye yahut görmüyoruz diye sorun/ problem ortadan kalkmış olmuyor.
Sorunu Gizlemenin Yaratacağı Büyük Tehlikeler
Hatta ve hatta daha ileri bir seviyeyi konuşacak olursak; bazı insanlar hatalı kaynak dikişini tamamen oradan kaldırıp, yüzeyi temizleyip hatalı kaynak metalinin yerine doğru yapılmış bir kaynak yapmak yerine ne yazık ki hatanın görünmesini engelleyecek şekilde punta ve taşlama işlemleri gibi işlemler yaparak o an için herhangi bir sorun olarak görünmeyecek hale getirebiliyor. Sorun o an için görünmüyor dahi olsa sorun ortadan kalkmış değildir, aksine görünmez bir sorun olarak çok daha büyük bir problemle ileride karşımıza çıkabilecektir. Daha ilerleyen aşamalarda orada küçük gibi görünen sorundan yırtılma, kopma, çatlama yapma ihtimali oldukça yüksek bir ihtimaldir, asla göz ardı edilmemelidir. En basit şekilde düşündüğümüz takdirde bile zaman içerisinde oradan kusma, paslanma, çürüme başlangıcı olabiliyor ve zamanla
YAPININ TAMAMINI ETKİ ALTINA ALABİLECEK, YAPININ TAMAMINI SARABİLECEK BOYUTLARA GELİYOR.
Hiç gereği ve sebebi yokken birçok oluşabilecek riske durup dururken girmek bence çok saçma, çok yanlış. Bunun yerine kaynak işlemi başlamadan önce kaynak yapılacak alanı, doğru temizliğe getirmek en mantıklısı ve doğru olanı. Shop primerin üzerine direkt olarak kontrolsüzce kaynak yapmak yanlış bir uygulamadır. Bunun yerine kaynak yapılacak bölge temizlenmelidir.
Parametrelere Etkisi ve Tehlikeli Gaz Çıkışı
Yağ, pas, kir gibi durumlar nasıl ki kaynağı etkiliyorsa shop primerin üzerine kaynak yapmak da kaynağı büyük ölçüde etkiler. Hatta bunu bir üst seviyeden değerlendirecek olursak shop primer PARAMETREMİZİ ETKİLER. Parametrenin etkilenmesi dolaylı olarak penetrasyon (nüfüziyet) derinliğini etkiler. Nüfuziyet derinliği kafamıza göre belirleyebileceğimiz bir şey asla ama asla değildir.
Shop primer aynı zamanda yanarken bir gaz çıkarır ve bu gaz ark banyosu ve kaynak için doğrudan bir risk oluşturduğu asla göz ardı edilmemesi gereken çok mühim bir konudur. BU BASİTE ALINABİLECEK BİR KONU DEĞİLDİR. Bu konuyu akılda kalabilmesi adına şu şekilde size analatarak pekiştirebileceğimi düşünüyorum; tıpkı elektrodun örtüsü gibi düşünebiliriz bu konuyu. Nasıl ki elektrodun örtüsü tutuşarak yanma ile birlikte bir gaz çıkarıyor, oluşturuyorsa ve oluşturduğu bu gaz sayesinde kaynağı ve ark havuzunu koruyabiliyorsa;
SHOP PRİMERİN YANARKEN ÇIKARDIĞI GAZ; KAYNAĞA, ARK BANYOSUNA , AKIŞA BUNLARIN SONUCUNDA İSE DOĞRUDAN KAYNAKLI BAĞLANTIYA ZARAR VEREBİLECEĞİ GİBİ DOLAYLI OLARAKTAN MALZEME KALİTESİNE, KAYNAK ÇEVRESİNE BİR ÇOK ETKİ SAĞLAYABİLİR.
Tahribatlı ve Tahribatsız Muayene İhtiyacı
Kaynak yaparken shop primer yüzünden parametremizin değişmesi penetrasyonu etkilediği için bu konu ilgili detaylı NDT (tahribatsız muayene) yapılması gerektiği gibi çok detaylı bir şekilde DT (tahribatlı muayene) yapılması gerekiyor. Kaynağa verdiği bazı zararları göz ile görebiliyorken, göz ile göremediğimiz de birçok zararıda vardır. Bu zararların boyutunun sadece bir kısmını testler ve tutulan raporlarla birlikte anlayabiliriz.
Shop primerin üzerine kaynak yapmaya çalışırken zaten şase zor alır, kaynak işlemi sırasında görüntü değiştiği gibi SES’te HERKES TARAFINDAN FARK EDİLEBİLECEK bir şekilde değişebilir.
Temiz, Güvenli ve Tek Seferde Doğru İşlem
İşin özü temiz yapalım, güvenli yapalım, sağlıklı yapalım, bir kere yapalım elimizden gelenin en iyisini yapalım.
Yapıları çabuk olsun diye bir şeyleri atlayarak yapmak ilerleyen zamanlarda büyük problemlere yol açabilir. Tamir etmek hemen hemen her sektörde, her işte olduğu gibi kaynaklı imalatta hem yorucu, hem maliyetli, hemde zaman alan bir işlemdir; hatta kaynaklı imalatta daha başka işlerde zor olduğundan biraz daha zor olabilecek bir işlemdir, daha çok zaman alabilecek bir işlemdir, tamir onarım işleri geri gelmeyecek olan itibar ve firma/ marka adı için oldukça önemli bir işlemdir.
