Öncelikle WPS nedir, sahada işlerin krizsiz yürümesi için WPS nasıl hazırlanır ve bu süreç kimin sorumluluğundadır? Tüm detaylarıyla adım adım inceleyelim
İmalathanelerde veya endüstriyel tesislerde bir kaynak hatasıyla karşılaşıldığında faturayı ilk olarak sahadaki kaynakçıya kesmek sıkça yapılan bir hatadır: “Kaynakçı elini iyi ayarlayamamış.”
Ancak uluslararası standartlarda üretim yapan hiçbir tesiste kalite; kimsenin elinin ayarına, tecrübesine ya da o günkü ruh haline bırakılamaz. Seri, güvenilir ve hatasız bir imalat gerçekleştirmek istiyorsanız, yapılan işin mühendislik temelli net bir reçetesi olmak zorundadır.
İşte imalat sektöründe bu reçeteye WPS (Welding Procedure Specification / Kaynak Prosedür Şartnamesi) adı verilir.
Peki, WPS nedir, sahada işlerin krizsiz yürümesi için WPS nasıl hazırlanır ve bu süreç kimin sorumluluğundadır? Tüm detaylarıyla adım adım inceleyelim.
WPS Nedir?
WPS, yapılacak bir kaynak birleştirmesinin hangi yöntemle, hangi malzeme ve parametreler kullanılarak gerçekleştirileceğini adım adım tanımlayan resmi imalat talimatıdır.
Bir yemeğin her defasında aynı lezzette ve kalitede pişmesi için detaylı bir tarif ne kadar gerekliyse; metal imalatında da WPS aynı role sahiptir. Sahadaki kaynakçının önüne bu onaylı belge konulmadığında, ortaya çıkacak ürünün kalitesi tamamen şansa kalır.
WPS’i Kim Hazırlar?
Sektörde yapılan en kritik yanlışlardan biri, WPS hazırlama sorumluluğunu sahadaki kaynak ustasına bırakmaktır. Usta uygulamadaki yetkin kişidir; ancak bu prosedürü yazmak doğrudan mühendislik bilgisi gerektirir.
- Kaynak Koordinasyon Personeli (KKP): ISO 3834 ve ISO 14731 standartları gereği WPS; Kaynak Mühendisi (IWE), Kaynak Teknikeri (IWT) veya yetkilendirilmiş Kaynak Koordinatörü tarafından hazırlanmalıdır.
- Özetle; imalatın reçetesini ve sistemini kuran Kaynak Koordinatörü, sahada bu reçeteyi eksiksiz uygulayan ise Kaynak Ustasıdır.
Adım Adım WPS Nasıl Hazırlanır?
Bir WPS belgesi masada oturup varsayımlara dayanarak oluşturulamaz. Resmi ve geçerli bir WPS hazırlık süreci 5 temel adımdan oluşur:
1. Ön WPS (pWPS) Oluşturulması
İmalatın ihtiyaçlarına, malzeme grubuna ve tasarım detaylarına uygun olarak geçici bir prosedür taslağı (pWPS – preliminary Welding Procedure Specification) hazırlanır.
2. Test Parçasının Kaynaklanması
Hazırlanan pWPS’te belirtilen akım, voltaj, gaz ve tel/elektrot parametrelerine birebir uyularak bir deneme parçası kaynaklanır.
3. Laboratuvar ve Tahribatsız Testler (NDT)
Kaynaklanan test parçası bağımsız veya akredite bir laboratuvara gönderilir. Burada parçaya;
- Tahribatlı Testler: Çekme, eğme, kırma, çentik darbe, sertlik, makro inceleme testleri,
- Tahribatsız Testler (NDT): Radyografik (RT), Ultrasonik (UT), Manyetik Parçacık (MT) veya Sıvı Penetrant (PT) kontrolleri uygulanır.
4. Yöntem Onayı (WPQR) Alınması
Test sonuçları ilgili standartların (örneğin ISO 15614) sınır değerlerine uygun çıkarsa, yöntemin doğruluğunu kanıtlayan WPQR (Welding Procedure Qualification Record / Kaynak Yöntem Onay Kaydı) düzenlenir.
5. Onaylı WPS’in Sahaya İndirilmesi
Elde edilen WPQR belgesindeki onaylı parametre aralıklarına dayanarak resmi WPS oluşturulur ve imalatta kullanılmak üzere sahaya iletilir. Kaynakçılara bu konuda bilgilendirme yapılır.
WPS Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken 5 Kritik Nokta
Bir WPS’in klasörlerde tozlanmaması ve sahada gerçekten işe yaraması için dikkat edilmesi gereken hayati detaylar şunlardır:
- Malzeme ve İlave Malzeme Uyumu: Ana metalin grubu (ISO/TR 15608) ile seçilen kaynak teli, elektrot ve koruyucu gaz kombinasyonu teknik olarak tam uyumlu olmalıdır.
- Parametre Aralıklarının Netliği: “Usta amperini kendi ayarlasın” yaklaşımı kabul edilemez. Amper, voltaj, kaynak hızı ve ısı girdisi (heat input) sınırları net olarak belirtilmelidir.
- Sıcaklık Kontrolü (Ön Isıtma ve Pasolar Arası Sıcaklık): Yüksek mukavemetli çeliklerde ön ısıtma ve pasolar arası sıcaklık takibi yapılmazsa dikişte soğuk çatlak krizleri yaşanabilir.
- Kaynak Ağzı ve Birleştirme Detayı: Kaynak ağzı açısı, kök aralığı ve kök yüzeyi şematik bir çizimle açıkça görselleştirilmelidir.
- Sahada Uygulanabilirlik: Doküman teorik olarak kusursuz olabilir; ancak sahadaki ustanın bir bakışta anlayabileceği sadelikte ve netlikte olmalıdır.
WPS ve WPQR Arasındaki Fark Nedir?
Sektörde sıkça karıştırılan bu iki kavramın farkını kısaca özetlemek gerekirse:
- WPQR: Yöntemin laboratuvar ortamında ve/veya sahada test edilip onaylandığını gösteren kanıttır (Geçmişe dönük deney raporu).
- WPS: WPQR’daki verilere dayanarak imalatta kaynakçıya verilen talimatnamedir (Geleceğe dönük imalat reçetesi).
Kaynakta Kalite Tesadüf Değildir
Sürdürülebilir ve uluslararası standartlara uygun bir kaynak imalatı; sadece yetenekli ustalarla değil, arkasındaki güçlü mühendislik altyapısı ve doğru hazırlanmış WPS belgeleriyle mümkündür. WPS, üretimde kriz çıkmasını daha işin başında engelleyen en önemli kalite güvence aracıdır.
Hoşbulduk hocam, teşekkürler
Hocam hoş geldiniz. İlk Yazınız hayırlı uğurlu ve daim olsun