PQR Nedir? Ne İşe Yarar? Kaynak Prosedürü Nasıl Onaylanır?
PQR Nedir? Ne İşe Yarar? PQR (Procedure Qualification Record), kaynak prosedürlerinin doğrulanması için hazırlanan teknik…






Kaynaklı imalat yapan bir atölyede işlerin düzgün yürümesi için tecrübe şarttır; ancak günümüz standartlarında tecrübe tek başına yetmez. İster yurt içine çelik yapı imal edin, ister yurt dışına basınçlı kap ihraç edin, denetçinin veya müşteri temsilcisinin firmaya adım attığında ilk sorduğu evrakların başında kaynakçı belgesi gelir.
Daha fazla bilgi için MYK Kaynakçılık Belgesi Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Piyasada genellikle “kaynakçı sertifikası” veya “sertifikalı kaynakçı” olarak bilinen bu kavram, aslında her kaynakçı için tek tip bir kağıt parçası değildir. Manuel kaynak yapan ustanın belgesiyle, robotun tepesindeki operatörün belgesi tamamen farklı standartlara tabidir.
Bu yazımızda, kaynakçı belgelendirme süreçlerinde en çok kullanılan EN ISO 9606 ve ISO 14732 standartlarını, belgelendirme yaptırırken düşülen hataları ve sahadaki pratik karşılıklarını ele alıyoruz.
Eğer atölyenizde elinde torç tutan, elektrot yakan veya gazaltı kaynağını bizzat elle yönlendiren kaynakçılarınız varsa, bakacağınız temel standart EN ISO 9606 serisidir.
Bu standart malzemenin türüne göre alt başlıklara ayrılır:

Bir kaynakçı, kaynakçı belgesi aldığında, bu belge dünyadaki bütün kaynak işlerini kapsamaz. Sertifika üzerinde yazan parametreler (WPAR/PQR ile uyumlu olarak) kaynakçının sınırlarını çizer:
İmalatınızda tozaltı kaynak toz kulesi, dikiş kaynağı otomasyonu veya kaynak robotu kullanıyorsanız, durum değişir. Buradaki kritik nokta ustalık yeteneğinden ziyade, makineyi doğru ayarlama ve prosesi yönetme kabiliyetidir.
İşte bu noktada ISO 14732 standardı devreye girer. ISO 14732; kaynak operatörlerinin ve otomatik veya mekanize kaynak sistemlerini ayarlayan kaynak ayarcılarının (setter) belgelendirilmesini kapsar.

Belgelendirme sürecine girmeden önce bütçenizi ve zamanınızı korumak için şu hususlara mutlaka dikkat edin:
Geçerli bir WPS (Kaynak Prosedür Talimatı) ve buna dayanak oluşturan bir PQR olmadan kaynakçı sınavı yapamazsınız. Sınav sırasında kaynakçı, onaylı WPS’te belirtilen voltaj, amper ve tel hızı sınırları içinde çalışmak zorundadır.
Kaynakçının sınavda kaynattığı kupon parça sadece gözle kontrol edilerek belge verilmez. Standardın gerektirdiği gözle muayene (VT), tahribatsız muayene (RT veya UT) ve kırma/eğme gibi tahribatlı testlerin onaylı bir laboratuvarda tamamlanıp raporlanması gerekir.
Kaynakçı belgesini aldınız, dosyaya kaldırdınız ve bitti mi? Hayır. EN ISO 9606 standardına göre, kaynakçının o yöntemde kesintisiz çalıştığına dair 6 ayda bir kaynak koordinatörü veya imalat sorumlusu tarafından belgenin arkasının imzalanması (onaylanması) gerekir. 6 aydan fazla ara veren kaynakçının belgesi askıya alınır.
Sertifikayı verecek olan belgelendirme kuruluşunun TÜRKAK veya uluslararası denkliği olan (UKAS, DAKKS vb.) bir akreditasyona sahip olup olmadığını kontrol edin. Özellikle Avrupa’ya iş yapıyorsanız ve ürününüz EN 1090 veya PED (Basınçlı Ekipmanlar Direktifi) kapsamındaysa, belgenin yetkili bir kurumdan çıkarılmış olması zorunludur.
Doğru kişiye, doğru standartta kaynakçı belgesi almak hem imalat kalitenizi garantiye alır hem de denetimlerde ceza veya iş kaybı yaşamanızı engeller. Manuel işçiliklerde EN ISO 9606, otomasyon ve robotik sistemlerde ISO 14732 mantığıyla hareket ederek akredite süreçleri tamamlamanız en sağlıklı yoldur.
Ümit Bucak
Genel Müdür / ATC International Türkiye
Türkiye’nin Kaynak Teknolojileri Platformu ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!