İş kazalarının önlenmesi, çalışanların güvenliğinin sağlanması ve meslek hastalıklarının azaltılması amacıyla yürürlüğe giren 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Türkiye’deki iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının temelini oluşturmaktadır. Kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren milyonlarca çalışanı ilgilendiren bu kanun, işverenlerin alması gereken önlemleri belirlerken çalışanlara da önemli haklar tanımaktadır.
Özellikle kaynak, metal işleme, inşaat ve imalat gibi risk seviyesi yüksek sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler için 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu büyük önem taşımaktadır. Bu yazıda kanunun kapsamını, çalışanlara sağladığı hakları, işveren yükümlülüklerini ve kapsam dışındaki iş kollarını detaylı olarak inceleyeceğiz.
İş Sağlığı ve Güvenliği 6331 Sayılı Kanun Nedir?
İş Sağlığı ve Güvenliği 6331 Sayılı Kanun, çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak amacıyla hazırlanmış temel yasal düzenlemedir. Kanun 20 Haziran 2012 tarihinde kabul edilmiş ve 30 Haziran 2012 tarihinde Resmî Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kanunun temel amacı;
- İş kazalarını önlemek,
- Meslek hastalıklarını azaltmak,
- Çalışanların güvenliğini sağlamak,
- İşyerlerinde riskleri ortadan kaldırmak,
- İş sağlığı ve güvenliği kültürünü yaygınlaştırmaktır.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile birlikte işverenler, çalışanların güvenliğini sağlamak için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlü hale gelmiştir. Aynı zamanda çalışanların da iş güvenliği kurallarına uyma sorumluluğu bulunmaktadır.
Günümüzde birçok işletmede uygulanan risk değerlendirmesi, acil durum planları, İSG eğitimleri ve kişisel koruyucu donanım kullanımı bu kanun kapsamında zorunlu hale getirilmiştir.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Aşağıdakilerden Hangisini Kapsar?
“6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu aşağıdakilerden hangisini kapsar?” sorusu hem çalışanlar hem de işverenler tarafından sıkça araştırılmaktadır.
Kanun genel olarak;
- Kamu kurumlarını,
- Özel sektör işyerlerini,
- Çırakları,
- Stajyerleri,
- İşverenleri,
- İşveren vekillerini,
- Belirli süreli çalışanları,
- Kısmi süreli çalışanları,
kapsamaktadır.
Kanunun en önemli özelliklerinden biri çalışan sayısına bakılmaksızın uygulanabilmesidir. Bir çalışanı bulunan işletmeler dahi belirli iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine sahiptir.
Örneğin bir kaynak atölyesi, metal işleme tesisi veya küçük bir imalat işletmesi dahi çalışanlarının güvenliğini sağlamak için gerekli önlemleri almak zorundadır. İşyerinin küçük olması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
6331 Sayılı İSG Kanunu Çalışanlara Sağladığı Haklar Nelerdir?
6331 Sayılı İSG Kanunu çalışanların güvenli ve sağlıklı ortamlarda çalışabilmesi için birçok önemli hak tanımaktadır.
Bilgilendirilme Hakkı
Çalışanlar işyerindeki riskler, alınması gereken önlemler ve karşılaşabilecekleri tehlikeler hakkında bilgilendirilme hakkına sahiptir.
Özellikle kaynak işlerinde çalışan personelin elektrik çarpması, kaynak dumanı, UV ışınları ve yangın riskleri konusunda düzenli olarak bilgilendirilmesi gerekir.
Eğitim Alma Hakkı
Kanuna göre çalışanlar işe başlamadan önce ve belirli aralıklarla iş sağlığı ve güvenliği eğitimi almak zorundadır.
Bu eğitimler sayesinde çalışanlar;
- İş ekipmanlarını doğru kullanmayı,
- Acil durumlarda yapılması gerekenleri,
- Koruyucu ekipman kullanımını,
- İş kazalarının nasıl önleneceğini öğrenir.
Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
Çalışanlar ciddi ve yakın tehlike ile karşı karşıya kaldıklarında çalışmaktan kaçınma hakkına sahiptir.
Örneğin gaz kaçağı bulunan bir kaynak atölyesinde çalışan personel, gerekli önlemler alınana kadar çalışmayı durdurabilir.
Sağlık Gözetimi Hakkı
Çalışanların düzenli sağlık kontrollerinden geçirilmesi kanunla güvence altına alınmıştır.
Katılım ve Görüş Bildirme Hakkı
Çalışanlar iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına katılabilir, önerilerde bulunabilir ve işyerindeki riskler hakkında görüşlerini paylaşabilir.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamında Hangi İşyerlerinde Uygulanır?
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında hangi işyerlerinde uygulanır? sorusunun cevabı oldukça geniştir.
Kanun;
- Fabrikalar,
- Atölyeler,
- İnşaat firmaları,
- Kaynak atölyeleri,
- Metal işleme tesisleri,
- Depolar,
- Hastaneler,
- Belediyeler,
- Eğitim kurumları,
- Kamu kuruluşları,
- Hizmet sektörü işletmeleri,
gibi birçok işyerinde uygulanmaktadır.
Özellikle kaynak sektöründe faaliyet gösteren işletmeler yüksek risk grubunda yer aldığından iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları daha kritik hale gelmektedir.
Kaynak işlemleri sırasında ortaya çıkan;
- Yoğun duman,
- Zararlı gazlar,
- Sıçrayan metal parçacıkları,
- Yüksek sıcaklık,
- Elektrik çarpması riski,
çalışan sağlığını ciddi şekilde etkileyebilmektedir. Bu nedenle kaynak işlerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının eksiksiz şekilde yerine getirilmesi gerekmektedir.
6331 İş Kanunu Kapsamına Girmeyen İş Kolları Nelerdir?
Her ne kadar kapsamı oldukça geniş olsa da bazı faaliyet alanları 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamı dışında tutulmuştur.
6331 iş kanunu kapsamına girmeyen iş kolları nelerdir?
Başlıca istisnalar şunlardır:
- Türk Silahlı Kuvvetleri’nin bazı faaliyetleri,
- Emniyet teşkilatının operasyonel görevleri,
- Milli İstihbarat Teşkilatı faaliyetleri,
- Ev hizmetleri,
- Afet ve acil müdahale faaliyetlerinin belirli bölümleri,
- Kendi adına çalışan ve yanında çalışan istihdam etmeyen kişiler.
Ancak mevzuatta zaman zaman değişiklikler yapılabildiği için güncel düzenlemelerin takip edilmesi önemlidir.
6331 Sayılı İSG Kanununa Göre İşverenin Yükümlülükleri Nelerdir?
6331 sayılı İSG kanununa göre işverenin yükümlülükleri nelerdir? sorusu işverenlerin en çok araştırdığı konular arasında yer almaktadır.
Kanuna göre işverenler çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak için her türlü önlemi almak zorundadır.
Risk Değerlendirmesi Yapmak
İşyerindeki tüm tehlikeler belirlenmeli ve risk değerlendirmesi hazırlanmalıdır.
Kaynak atölyelerinde;
- Yangın riski,
- Gaz sızıntıları,
- Elektrik çarpması,
- Kaynak dumanı maruziyeti,
gibi riskler analiz edilmelidir.
Kişisel Koruyucu Donanım Sağlamak
İşverenler çalışanlara uygun koruyucu ekipmanları ücretsiz olarak vermek zorundadır.
Kaynakçılar için;
- Kaynak maskesi,
- Kaynak eldiveni,
- İş ayakkabısı,
- Koruyucu iş kıyafeti,
- Solunum koruyucu ekipmanlar,
önemli koruyucu donanımlar arasında yer alır.
İSG Eğitimi Vermek
Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri düzenli olarak yapılmalıdır.
Acil Durum Planı Hazırlamak
Yangın, patlama, deprem ve diğer acil durumlar için planlar hazırlanmalı ve tatbikatlar düzenlenmelidir.
İş Güvenliği Uzmanı ve İşyeri Hekimi Görevlendirmek
İşyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmelidir.
İş Kazalarını Bildirmek
Meydana gelen iş kazaları ve meslek hastalıkları yasal süre içerisinde ilgili kurumlara bildirilmelidir.
Kaynak İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi
Kaynak sektörü, iş kazalarının sık yaşanabildiği çalışma alanlarından biridir. Bu nedenle kaynak işlerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları hayati önem taşır.
Kaynakçıların karşılaşabileceği başlıca riskler şunlardır:
- Elektrik çarpması,
- Göz yanıkları,
- Kaynak dumanına maruz kalma,
- Solunum yolu rahatsızlıkları,
- Yangın ve patlama,
- Sıcak metal sıçramaları.
Bu riskleri azaltmak için uygun ekipman kullanılması, düzenli eğitim verilmesi ve çalışma alanlarının sürekli denetlenmesi gerekmektedir.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışanların güvenliğini korumak ve iş kazalarını azaltmak amacıyla hazırlanmış en önemli yasal düzenlemelerden biridir. Kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren işyerlerinin büyük bölümü bu kanun kapsamındadır.
Özellikle kaynak, imalat ve metal işleme sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına eksiksiz şekilde uyması hem çalışanların sağlığı hem de işletmenin yasal sorumluluklarını yerine getirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. İşverenlerin risk değerlendirmesi yapması, çalışanlarına eğitim vermesi ve gerekli koruyucu ekipmanları sağlaması güvenli bir çalışma ortamının temel şartları arasında yer almaktadır.
